تا همین چند سال پیش، برای یافتن پاسخ هر پرسشی سراغ گوگل می‌رفتیم. چه دنبال درمان سردرد بودیم، چه مقایسهٔ گوشی‌ها، دستور پخت یک غذا یا هتلی مناسب، کافی بود چند کلمه در گوگل بنویسیم تا فهرستی از وب‌سایت‌ها پیش رویمان ظاهر شود. بعد باید آن‌ها را یکی‌یکی بررسی می‌کردیم تا به پاسخ مناسب برسیم.

اما امروز شرایط در حال تغییر است. کافی است سؤال خود را از یک ابزار هوش مصنوعی بپرسیم تا در چند ثانیه پاسخی آماده دریافت کنیم. حتی می‌توانیم سؤال بعدی را مطرح کنیم یا توضیح ساده‌تری بخواهیم. همین تغییر ظاهراً ساده، ممکن است یکی از بزرگ‌ترین تحولات تاریخ اینترنت باشد. موتورهای جست‌وجو همچنان استفاده می‌شوند، اما پاسخ هوش مصنوعی در بعضی جست‌وجوها بخشی از کاری را انجام می‌دهد که قبلاً با باز کردن چند سایت انجام می‌دادیم.

خبری مهم از دل گزارش مالی گوگل

آلفابت در ۲۸ اکتبر ۲۰۲۶ اعلام کرد درآمد بخش «جست‌وجوی گوگل و سایر تبلیغات» در سه‌ماهه سوم به ۶۳٫۳۵ میلیارد دلار رسیده است. رشد سالانه این درآمد از حدود ۱۷ درصد در سه‌ماهه دوم به ۱۲ درصد در سه‌ماهه سوم رسید. فیلیپ شیندلر، مدیر ارشد کسب‌وکار گوگل، تغییرات نرخ ارز را بزرگ‌ترین عامل کندی دانست و گفت افزایش استفاده از AI Mode، با درآمدزایی پایین‌تر آن در آن مقطع، هم در این کندی نقش داشت. متن رسمی نشست مالی آلفابت.

این خبر پرسش مهمی را مطرح کرد: آیا شرکتی که سال‌ها مسیر دسترسی افراد به اینترنت را کنترل می‌کرد، اکنون با تغییری روبه‌رو شده که می‌تواند مدل کسب‌وکار خودش را متحول کند؟ برای پاسخ به این سؤال، ابتدا باید بدانیم گوگل چگونه به یکی از ثروتمندترین شرکت‌های جهان تبدیل شد.

تغییر شیوه جست‌وجوی اینترنت با هوش مصنوعی

کسب‌وکاری بر پایه کلیک

گوگل برای کاربران عادی تقریباً رایگان است. ما برای جست‌وجوی نام یک رستوران، پیدا کردن نشانی یک فروشگاه یا خواندن اخبار روزانه پولی پرداخت نمی‌کنیم. اما رایگان بودن خدمات به معنای رایگان بودن این کسب‌وکار نیست.

گوگل سال‌ها از یک روش ساده درآمد کسب کرده است: شرکت‌ها برای نمایش تبلیغات خود در میان نتایج جست‌وجو پول پرداخت می‌کنند. فرض کنید قصد خرید یک تلفن همراه دارید. وقتی مدل موردنظر خود را جست‌وجو می‌کنید، ممکن است چند فروشگاه در بالای نتایج ظاهر شوند. بعضی از این فروشگاه‌ها برای دیده شدن در آن موقعیت هزینه پرداخت کرده‌اند.

این روش برای گوگل بسیار سودآور بوده است؛ زیرا کسی که درباره قیمت یک گوشی جست‌وجو می‌کند، احتمالاً به خرید آن علاقه دارد. در واقع، گوگل فقط اطلاعات ارائه نمی‌کرد؛ بلکه میان مشتریان و کسب‌وکارها ارتباط برقرار می‌کرد. اما هوش مصنوعی در حال تغییر همین رابطه است.

چرا بعضی جست‌وجوها به کلیک ختم نمی‌شوند؟

تصور کنید قصد سفر دارید. پیش‌تر باید هتل، رستوران، جاذبه‌ها و حمل‌ونقل را جداگانه جست‌وجو می‌کردید، چند وب‌سایت را مقایسه می‌کردید و خودتان برنامه می‌چیدید. اما حالا می‌توانید از هوش مصنوعی بخواهید برنامه‌ای متناسب با بودجه، علایق و شرایط خانواده‌تان تهیه کند. این ابزار اطلاعات را جمع می‌کند و پاسخی منظم می‌دهد؛ یعنی کار چندین وب‌سایت در یک گفت‌وگو انجام می‌شود.

این تغییر به سفر محدود نیست و خرید لوازم خانگی، یادگیری زبان، مقایسهٔ محصولات و حتی فهم اخبار اقتصادی را هم شامل می‌شود. کاربران همچنان به اطلاعات اینترنت نیاز دارند، اما کمتر لازم می‌بینند از وب‌سایتی به وب‌سایت دیگر بروند. برای نمونه، یک دستیار می‌تواند تعریف حواله را توضیح دهد. برای تصمیم نهایی درباره انتقال پول، کاربر همچنان به نرخ روز، کارمزد و مبلغ نهایی دریافتی نیاز دارد.

تغییر آینده وب‌سایت‌ها

رسانه‌هایی که به بازدید و تبلیغات وابسته‌اند، در صورت کاهش پایدار بازدید ممکن است بخشی از درآمدشان را از دست بدهند. در پژوهش مرکز تحقیقات پیو بر داده‌های مرور وب کاربران آمریکایی در مارس ۲۰۲۵، کاربران در ۸ درصد بازدیدهای دارای خلاصه هوش مصنوعی روی نتایج معمول کلیک کردند. این عدد برای بازدیدهای بدون خلاصه ۱۵ درصد بود. کلیک روی لینک‌های داخل خلاصه در یک درصد از بازدیدهای دارای خلاصه رخ داد. این آمار رفتار کلیک در همان نمونه را نشان می‌دهد.

اما سوال بزرگ این است که اگر تولیدکنندگان محتوا درآمد کافی نداشته باشند، چه کسی اطلاعات تازه و معتبری را تولید می‌کند که هوش مصنوعی به آن نیاز دارد؟ یعنی همان فناوری‌ای که به این اطلاعات وابسته است، ممکن است درآمد سازندگانش را تضعیف کند.

از جست‌وجوی اطلاعات تا انجام کارها

ابزارهای هوش مصنوعی قرار نیست فقط به سؤال‌های ما پاسخ دهند. هدف بعدی این است که بتوانند بعضی کارها را نیز از طرف ما انجام دهند. مثلاً به‌جای اینکه درباره بهترین بیمه خودرو جست‌وجو کنیم، می‌توانیم از یک دستیار هوش مصنوعی بخواهیم شرکت‌های مختلف را بررسی کرده، شرایط آن‌ها را مقایسه کند و سپس مناسب‌ترین گزینه را پیشنهاد دهد. در مرحله پیشرفته‌تر، همین دستیار ممکن است بتواند با اجازه ما فرم‌ها را تکمیل کرده و مراحل خرید را انجام دهد. یک نمونه عملی، جست‌وجوی ظرفیت رزرو رستوران در AI Mode است. در این قابلیت، گوگل گزینه‌های در دسترس را پیدا می‌کند و کاربر رزرو را در صفحه مربوط نهایی می‌کند.

به این ترتیب، اینترنت از محیطی که در آن خودمان اطلاعات را پیدا می‌کردیم، به محیطی تبدیل می‌شود که ابزارهای هوشمند بخشی از کارها را برایمان انجام می‌دهند. تفاوت بزرگی میان این دو وجود دارد. در گذشته، شرکت‌ها تلاش می‌کردند نامشان در بالای نتایج گوگل ظاهر شود. در آینده ممکن است مهم‌تر باشد که دستیارهای هوش مصنوعی محصولات و خدمات آن‌ها را انتخاب یا پیشنهاد کنند. این تغییر می‌تواند روش تبلیغات و فروش در اینترنت را از اساس دگرگون کند.

گوگل؛ بزرگ‌ترین بازنده تغییرات؟

با وجود این تحولات، نمی‌توان نتیجه گرفت که گوگل به پایان راه رسیده است. گوگل خود یکی از بزرگ‌ترین سرمایه‌گذاران هوش مصنوعی است و تلاش می‌کند قابلیت‌های جدید را به موتور جست‌وجویش اضافه کند.

از طرف دیگر، میلیون‌ها نفر همچنان برای پیدا کردن نشانی وب‌سایت‌ها، بررسی قیمت محصولات و دسترسی به منابع اصلی از جست‌وجوی سنتی استفاده می‌کنند. حتی ممکن است گوگل با توسعه هوش مصنوعی، کاربران بیشتری جذب کرده و روش‌های تازه‌ای برای کسب درآمد پیدا کند.

بااین‌حال، دیگر نمی‌تواند فرض کند مدلی که در گذشته موفق بوده، بدون تغییر در آینده نیز همان اندازه سودآور خواهد بود. شرکت‌هایی مانند گوگل اکنون باید راهی پیدا کنند که هم پاسخ‌های بهتر و سریع‌تری به کاربران ارائه کرده و هم از این خدمات درآمد کافی کسب کنند.

آینده اینترنت متعلق به چه کسی است؟

شاید چند سال دیگر وقتی می‌خواهیم محصولی بخریم، سفری برنامه‌ریزی کنیم یا موضوعی را یاد بگیریم، دیگر با فهرستی طولانی از نتایج جست‌وجو روبه‌رو نشویم. ممکن است به‌جای آن، با یک دستیار هوشمند صحبت کنیم که نیازمان را می‌فهمد، اطلاعات را بررسی می‌کند و در صورت اجازه ما، اقدامات لازم را نیز انجام می‌دهد.

البته چنین آینده‌ای پرسش‌های تازه‌ای درباره اعتماد، حریم خصوصی و قدرت شرکت‌های فناوری ایجاد می‌کند. اگر یک ابزار هوش مصنوعی تصمیم بگیرد چه خبری بخوانیم، چه محصولی بخریم یا کدام خدمات را انتخاب کنیم، چگونه مطمئن خواهیم شد که پیشنهادهایش واقعاً به نفع ما هستند؟

این پرسشی است که اهمیت آن شاید از رقابت میان گوگل و سایر شرکت‌های فناوری نیز بیشتر باشد.

در نهایت، احتمالاً شاهد مرگ موتورهای جست‌وجو نخواهیم بود، بلکه عصر تازه‌ای از اینترنت را تجربه خواهیم کرد؛ دورانی که در آن کاربران به‌جای جست‌وجوی مسیر رسیدن به پاسخ، انتظار دارند پاسخ و حتی راه‌حل مستقیماً در اختیارشان قرار گیرد.